Lessen uit Duitse privatisering van ziekenhuizen

In Duitsland is de privatisering van de ziekenhuismarkt in volle gang. Nederlandse beleidsmakers en bestuurders volgen die ontwikkeling met veel interesse.

Wat kan de Nederlandse markt leren van de Duitse ziekenhuisovernames?
De overnamegolf in Duitsland is ontstaan door meerdere factoren. Ten eerste doordat deelstaten en gemeenten door financiële problemen niet langer konden instaan voor de kwaliteit van de ziekenhuiszorg. Private aanbieders kunnen na herstructurering ervoor zorgen dat het ziekenhuis weer rendabel wordt en daarnaast de ziekenhuisvoorziening in de regio garanderen.

Het zijn vooral strategische kopers, landelijk opererende private ziekenhuisconcerns, die publieke ziekenhuizen overnemen. Deze kopers hebben veel managementervaring en een track record in de markt. Die ervaring is nodig om verliesgevende publieke ziekenhuizen na overname weer rendabel te maken.

Continuïteit moet gewaarborgd zijn
De ziekenhuizen worden niet per definitie aan de hoogste bieder verkocht. Naast bovengenoemde factor spelen de bereidheid aanvullende investeringen te financieren en zekerheden en regelingen over continuïteit van zorg en werkgelegenheid in de regio een grote rol.

Voordat tot overname overgegaan kan worden, dient het publieke ziekenhuis eerst goed zijn huiswerk te doen. Dat wil zeggen: er moet een strategisch businessplan liggen, er moet nagedacht zijn over de structuur waarbinnen een participatie over overname plaats gaat vinden, en er moet inzicht bestaan in toekomstige investeringsbehoeften.

Alleen kosten reduceren door optimalisatie van inkoop, facilitair beheer, bouw en ict is onvoldoende om verliesgevende ziekenhuizen weer rendabel te maken. Private ziekenhuisconcerns gaan optimalisering van het medische proces dan ook niet uit de weg. Het is noodzakelijk die te analyseren, te meten en bij te stellen.

Is de Nederlandse situatie vergelijkbaar?
Is de Duitse situatie te vergelijken met Nederland? In grote lijnen wel. Nederlandse ziekenhuizen worden eveneens geconfronteerd met kostenstijgingen, bezuinigingen en druk op inkomsten als gevolg van het bekostigingssysteem en veranderende zorgvraag. Die ontwikkelingen leiden in Nederland veelal tot samenwerking of fusie. Privatisering is daarop een alternatief.

De private ziekenhuisconcerns uit het buitenland werken soms grensoverschrijdend, en hebben ook zeker interesse in de Nederlandse markt. Het nieuwe zorgstelsel en de liberalisering maken Nederland aantrekkelijk. Maar het is nog niet genoeg: private toetreders zoeken langetermijnzekerheden van zorgverzekeraars en vragen een transparante en consistente regulering door de overheid. Dat is in Nederland nog onvoldoende duidelijk.

Versnelling van het proces
Nederlandse ziekenhuizen kunnen door samenwerking en standaardisatie van processen kosten reduceren en prestaties verbeteren. Maar toetreding van private partijen kan dat proces versnellen en meer mogelijkheden scheppen.