VWA moet optreden tegen misleidende voedingsclaims

Fabrikanten die zeggen dat hun product bijvoorbeeld `calorie-arm’ of een `bron van vitaminen’ is, gaan daarmee vaak buiten hun boekje. Onderzoek van de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) wijst uit dat 57% van dergelijke voedingsclaims niet voldoet aan de wet. De misleidende claims zijn de Consumentenbond al langer een doorn in het oog. De bond dringt erop aan dat de VWA strenger gaat optreden.

Hoewel de regels op grote schaal aan de laars worden gelapt, zegt de VWA niet welke fabrikanten de boosdoeners zijn. Ook zijn er nog geen boetes uitgedeeld, maar de VWA geeft aan dat dat met ingang van augustus 2009 wel gaat gebeuren.

Gezondheidsclaims
Behalve voedingsclaims zijn er ook gezondheidsclaims, zoals `calcium is goed voor de botten’ en `voor een regelmatige stoelgang’. Hoe het staat met het gebruik van dergelijke beloftes, is nog niet duidelijk. In Europees verband wordt gewerkt aan een lijst met toegestane gezondheidsclaims. Alleen als er echt bewijs is, mag de claim op het etiket. Dat is een goede zaak, want veel fabrikanten leggen de onderzoeken naar het effect van voedingsstoffen onterecht in hun eigen voordeel uit. De Consumentenbond heeft inmiddels al heel wat claims aan het wankelen gebracht of naar het rijk der fabelen verwezen.

Regulering gezondheidsclaims
Vanaf januari 2007 zijn er EU-regels over gezondheidsclaims op het etiket. Deze staan in een zogenaamde EU-verordening (pdf, nieuw venster) (1924/2006/EG). De regels gelden voor claims op eten, drinken en voedingssupplementen, zoals vitaminepillen. Tot nu toe was dit per per lidstaat geregeld.

Nieuwe regels voor heel Europa
In de EU-verordening wordt een onderscheid gemaakt tussen:

  • Voedingsclaims: dit zijn beweringen over wat er in het product zit en het effect daarvan. Bijvoorbeeld “rijk aan linolzuur” en “caloriearm”.
  • Gezondheidsclaims: dit zijn beweringen over de relatie tussen het eten of drinken van een product en het effect daarvan op de gezondheid.
  • Ziekterisico-beperkingsclaims. Beweringen waarin het effect van een levensmiddel of voedingsstof op een risicofactor voor het ontstaan van ziekte wordt geclaimd.

Bij de claim moet staan dat een evenwichtige voeding en gezonde leefstijl belangrijk zijn. Als een lager risico op ziekte wordt geclaimd, moet bovendien worden vermeld dat ook andere risicofactoren meespelen en dat verandering daarvan de gezondheid kan bevorderen.

Uitgesloten producten
In de EU-verordening is bepaald dat producten met meer dan 1,2 vol% alcohol geen gezondheidsclaim mogen voeren. Ook worden de producten uitgesloten waarvan de samenstelling te ongunstig is, waardoor je ze niet kunt rekenen tot gezonde voeding, bijvoorbeeld omdat een product te vet is. Een claim is immers een aanprijzing en je gaat geen producten aanprijzen die de voeding alleen maar verslechteren. In januari 2009 wordt vastgesteld waar de streep (het “voedingsprofiel”) precies wordt getrokken.
Er zijn meer beperkingen. Zo is het verboden om bij een product voor de slanke lijn te beweren hoeveel kilo’s je in een bepaalde tijd zult verliezen. Dit verbod komt voort uit de overtuiging dat deze belofte niet haalbaar is. Daarvoor is gewichtsverlies een te complexe aangelegenheid.

Beoordelingsprocedure
Het is een Europese verordening ofwel de Europese Commissie neemt de beslissingen. Uiteraard is die besluitvorming omgeven met procedures. Iedere partij doet eerst zijn zegje voordat knopen worden doorgehakt. Het principe van de verordening is dat claims voortaan wetenschappelijk onderbouwd moeten zijn. Daarvoor is een belangrijke rol weggelegd voor de European Food Safety Authority (EFSA). De EFSA is een instituut dat is ingesteld door de Europese Commissie en geeft onafhankelijke wetenschappelijke adviezen op voedingsgebied.
De EU-verordening is sinds 2007 van kracht, waarbij nog een aantal zaken moeten worden ingevuld, zoals een lijst met toegestane claims. De EFSA geeft de Europese Commissie hierover advies. Deze zal eerst naar het commentaar van de betrokkenen luisteren, voordat zij een beslissing neemt. Bij claims toetst de EFSA ze op hun onderbouwing voordat ze worden toegestaan.

123Volgende pagina
Pagina 1 van 3